Άρθρο

Καρωτίδες και στεφανιαίες: πότε αξίζει να «δούμε» τις αρτηρίες πριν δώσουν σημάδια;

21 Νοεμβρίου 2026

Καρωτίδες και στεφανιαίες: πότε αξίζει να «δούμε» τις αρτηρίες πριν δώσουν σημάδια;

Η αθηροσκλήρυνση, δηλαδή η σταδιακή συσσώρευση πλάκας στο τοίχωμα των αρτηριών, μπορεί να προχωρά για χρόνια χωρίς κανένα σύμπτωμα. Οι εξετάσεις αίματος και η μέτρηση της πίεσης δείχνουν τους παράγοντες κινδύνου, όχι όμως πάντα και την ίδια την αρτηρία. Γι' αυτό υπάρχουν εξετάσεις που «βλέπουν» τα αγγεία. Να τι είναι, για ποιους προτείνονται και τι σημαίνουν για την πρόληψη.

Οι τρεις εξετάσεις που ακούτε συχνότερα

Υπερηχογράφημα καρωτίδων (triplex/Doppler). Οι καρωτίδες είναι οι δύο μεγάλες αρτηρίες του λαιμού που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο. Η εξέταση γίνεται με υπερήχους, διαρκεί λίγα λεπτά, δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία ούτε σκιαγραφικό και δείχνει αν υπάρχουν πλάκες και πόσο στενεύουν τον αυλό της αρτηρίας.

Score ασβεστίου στεφανιαίων (CAC). Μια γρήγορη αξονική τομογραφία της καρδιάς, χωρίς σκιαγραφικό, που μετρά το ασβέστιο στις πλάκες των στεφανιαίων αρτηριών, δηλαδή των αρτηριών που τροφοδοτούν την ίδια την καρδιά. Δίνει έναν αριθμό που δείχνει πόση ασβεστοποιημένη πλάκα υπάρχει.

Αξονική στεφανιογραφία (CT coronary angiography). Αξονική τομογραφία με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό, που απεικονίζει τις στεφανιαίες αρτηρίες από μέσα: δείχνει τον αυλό, αν υπάρχει στένωση και ποιου τύπου είναι η πλάκα (ασβεστοποιημένη ή όχι). Είναι εξέταση που δεν «μπαίνει» στην αρτηρία, σε αντίθεση με την επεμβατική στεφανιογραφία.

Οι αξονικές χρησιμοποιούν ακτινοβολία και η στεφανιογραφία σκιαγραφικό. Ο γιατρός σταθμίζει πάντα αν το όφελος για εσάς δικαιολογεί την εξέταση, π.χ. με βάση τη νεφρική λειτουργία ή ιστορικό αλλεργίας.

Δεν είναι για όλους. Για ποιον προτείνονται;

Εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο σημείο: οι οδηγίες δεν προτείνουν «απεικόνιση για όλους».

Με απλά λόγια: η απεικόνιση βοηθά ανθρώπους που ο γιατρός κρίνει ότι θα επωφεληθούν από μια πιο ακριβή εικόνα. Δεν είναι ένα «check-up» που κάνουμε όλοι. Το αν σας αφορά εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό, τους παράγοντες κινδύνου και τα συμπτώματά σας.

Πώς σχετίζεται με την πρόληψη εμφράγματος και εγκεφαλικού;

Η εξέταση από μόνη της δεν προλαμβάνει τίποτα. Αυτό που κάνει είναι να δώσει πληροφορία που μπορεί να αλλάξει τις αποφάσεις: αν υπάρχει πλάκα, πόση και πού, ώστε ο γιατρός να προσαρμόσει την πρόληψη (τρόπο ζωής, έλεγχο πίεσης, χοληστερόλης, σακχάρου και, όπου χρειάζεται, αγωγή).

Ένα παράδειγμα από τη μελέτη SCOT-HEART, που περιλάμβανε ανθρώπους με σταθερό πόνο στο στήθος. Όταν στη συνήθη φροντίδα προστέθηκε η αξονική στεφανιογραφία, μετά από περίπου 5 χρόνια καταγράφηκαν λιγότεροι θάνατοι από στεφανιαία νόσο ή μη θανατηφόρα εμφράγματα (2,3% έναντι 3,9%). Στην ομάδα της αξονικής ξεκίνησε συχνότερα προληπτική αγωγή. Δεν υπήρξε διαφορά στη συνολική θνησιμότητα, και η μελέτη αφορούσε ανθρώπους με συμπτώματα, όχι έλεγχο υγιών.

Ένα αποτέλεσμα χωρίς πλάκα ή με χαμηλό score δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται πρόληψη: η πίεση, η χοληστερόλη, το κάπνισμα και η άσκηση παραμένουν σημαντικά. Και ένα εύρημα δεν είναι από μόνο του διάγνωση· ερμηνεύεται από τον γιατρό μαζί με όλα τα υπόλοιπα στοιχεία.

Τι να ρωτήσετε τον γιατρό σας

Πότε δεν περιμένουμε ραντεβού

Αν εμφανιστεί ξαφνικά αδυναμία ή μούδιασμα στο πρόσωπο ή στα άκρα, δυσκολία στην ομιλία ή απώλεια όρασης, ή πόνος στο στήθος που δεν υποχωρεί, δεν προγραμματίζουμε εξέταση: καλούμε άμεσα το 112 ή το 166.

Το βασικό μήνυμα

Οι εξετάσεις απεικόνισης των αρτηριών δεν είναι για όλους, αλλά για κάποιους μπορούν να δώσουν πολύτιμη πληροφορία πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Αν έχετε παράγοντες κινδύνου, οικογενειακό ιστορικό ή απορίες, ρωτήστε τον γιατρό ή τον καρδιολόγο σας αν είναι κατάλληλο για εσάς.


Πηγές

  1. Visseren FLJ et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. European Heart Journal. 2021;42(34):3227–3337.
  2. Vrints C et al. 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. European Heart Journal. 2024;45(36):3415–3537.
  3. Mazzolai L et al. 2024 ESC Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases. European Heart Journal. 2024;45(36):3538–3700.
  4. US Preventive Services Task Force. Screening for Asymptomatic Carotid Artery Stenosis: Recommendation Statement. JAMA. 2021;325(5):476–481.
  5. SCOT-HEART Investigators. Coronary CT Angiography and 5-Year Risk of Myocardial Infarction. N Engl J Med. 2018;379:924–933.

Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά διάγνωση ή εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Για το αν χρειάζεστε κάποια απεικόνιση, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

← Όλα τα άρθρα